nlfren
PRINT
SITEMAP | DISCLAIMER
About Us   Practice Areas   Lawyers   Co-ordinates   News   Jobs   General conditions  
Mag fiscus vragen om stukken op te sturen?
 
Als de fiscus stukken wil inzien, moet hij daarvoor tot bij de belastingplichtige komen. Hij mag  de belastingplichtige dus niet onder druk zetten om een kopie op te sturen. Het Hof van Cassatie past de wet letterlijk toe maar zegt er niet bij wat de gevolgen zijn als de fiscus op dergelijke manier onwettig handelt...

De fiscus heeft - logischerwijs - het recht om, met het oog op een controle, alle stukken in te zien die nodig zijn om het belastbaar inkomen vast te stellen. Maar volgens de letterlijke wettekst moet de fiscus daarvoor langsgaan bij de belastingplichtige. Artikel 315 WIB 1992 spreekt immers van het voorleggen van boeken en bescheiden aan de fiscus “zonder verplaatsing”. Voor alle duidelijkheid: dat wil zeggen dat de belastingplichtige zich niet hoeft te verplaatsen. De fiscus mag die stukken eventueel meenemen (artikel 315ter WIB 1992), maar zelfs daarvoor moet hij eerst ter plaatse gekomen zijn bij de belastingplichtige. Het is dus niet de bedoeling dat de controlerende ambtenaar op zijn kantoor blijft en aan de belastingplichtige vraagt om de stukken op te sturen of te komen brengen.

Wet is duidelijk

In de praktijk gebeurt dat laatste nochtans heel frequent. De fiscus zelf vindt niet dat hij daarmee de wet overtreedt.  De wet mag dan wel spreken van een controle ter plaatse, maar er is niets op tegen, vindt de fiscus, dat een ambtenaar aan de belastingplichtige vraagt om stukken op te sturen of te brengen. Als de belastingplichtige daarmee instemt, wat is dan het probleem? De fiscus vindt bovendien dat de belastingplichtige er alleen maar voordeel bij heeft als de ambtenaar vraagt om de stukken op te sturen. De controle zal vlugger afgehandeld zijn. En menig belastingplichtige zal veel liever een kopietje van één document opsturen dan de fiscus thuis of op de firma te laten rondsnuffelen in zijn papieren. Bovendien heeft de fiscus ook de algemene bevoegdheid om alle inlichtingen te vragen die nodig zijn om de fiscale toestand van de belastingplichtige te onderzoeken. En in dat geval moet de belastingplichtige schriftelijk alle inlichtingen verstrekken (artikel 316 WIB 1992). Als die inlichtingen nu toevallig in een bepaald stuk staan, en de fiscus vraagt om dat stuk op te sturen, wat is dan het verschil? Zo redeneert de fiscus toch vaak.

Toch blijft een dergelijk verzoek een beetje balanceren op de rand van het wettelijke. Het Hof van Cassatie heeft dan ook onlangs de puntjes op de i gezet. En de fiscus krijgt ongelijk.

Geen dwang

Het uitgangspunt van de fiscus is nochtans juist. Er is niets op tegen dat de fiscus, in plaats van ter plaatse te komen, aan de belastingplichtige vraagt om de stukken op te sturen. Maar - zo waarschuwt het Hof - de fiscus mag de belastingplichtige op geen enkele manier onder druk zetten. Aangezien er over het opsturen van stukken niets in de wet staat, mag de belastingplichtige daartoe zeker niet gedwongen worden. En concreet zegt het Hof dat dreigen met sancties gelijk staat aan een dergelijke ongeoorloofde dwang.

In de zaak waarover het ging, stond in de brief waarin de fiscus vroeg om de stukken op te sturen, dat bij weigering om de gevraagde inlichtingen te verstrekken, de aanslag ambtshalve gevestigd zou worden en dat ook boetes of belastingverhogingen opgelegd konden worden. Volgens het Hof van Cassatie komt dat neer op het dreigen met sancties en dus het opsturen van stukken onder dwang. Bovendien acht het Hof alleen artikel 315 WIB 1992 van toepassing, niet artikel 316. Impliciet zegt het Hof daarmee dat de fiscus de beperkingen die artikel 315 oplegt bij een vraag om stukken voor te leggen (“zonder verplaatsing”), niet kan omzeilen door een beroep te doen op het algemene artikel 316.

De handelswijze van de fiscus was dan ook verkeerd. De informatie die de fiscus via die stukken vergaard heeft, is onwettig verkregen, besluit het Hof van Cassatie.

Aanslag niet nietig?

Of daarmee ook de aanslag die op die informatie gebaseerd is, nietig is, is een andere vraag. Het Hof van Cassatie spreekt zich daar niet over uit. Maar het Hof van Beroep te Gent heeft dat onlangs wel gedaan. 

Het Gentse Hof verwijst naar het standpunt van het Hof van Cassatie en besluit dat de fiscus de informatie onwettig verkregen heeft door te “dreigen” met sancties als de belastingplichtige de stukken niet zou opsturen. Maar die onwettigheid heeft geen gevolgen. De fiscus heeft geen informatie in handen gekregen die anders verborgen gebleven zou zijn voor hem. Want de fiscus had hoe dan ook het recht om de stukken ter plaatse te komen inkijken. Het zou dan ook te ver gaan om de aanslag nietig te verklaren, concludeert het Gentse Hof.

Of andere rechtbanken of hoven even vergoelijkend zouden doen over onrechtmatig handelen van de fiscus, blijft voorlopig afwachten.

Voor de praktijk is het ook van belang dat de fiscus vaak telefonisch vraagt om stukken op te sturen. Ook in dat geval mag de fiscus niet suggereren dat de belastingplichtige verplicht zou zijn de stukken op te sturen, en mag hij niet dreigen met sancties of een dreigende toon aanslaan in het algemeen. Het punt is dan natuurlijk dat zoiets achteraf moeilijk te bewijzen valt.

Bron: arrest van het Hof van Cassatie van 21 november 2014 en van het Hof van Beroep te Gent van 24 februari 2015



20-08-19 De hervorming van de vennootschapsbelasting op het aangifteformulier
De meeste vennootschappen zullen de eerste keer te maken hebben met de hervorming van de vennootschapsbelasting voor aanslagjaar 2019. Dat is ook duidelijk te merken op het nieuwe aangifteformulier, dat een reeks ingrijpende wijzigingen ondergaan heeft als gevolg van de hervorming. We geven hieronder een overzicht. Volgens de normale regels moet de aangifte ingediend worden tegen 26 september.....read more
 
31-07-19 Cassatie weigert aftrek voor vruchtgebruik appartement
Het Hof van Cassatie bevestigt dat kosten voor het vruchtgebruik van een appartement niet aftrekbaar zijn voor een (dokters)vennootschap als het duidelijk is dat die investering nooit kan renderen. Dan is niet voldaan aan de voorwaarde dat de kost gemaakt moet zijn om belastbare inkomsten te verkrijgen of te behouden. De appartementen werden nochtans verhuurd. Maar dat er belastbare (huur)inkomsten zijn, volstaat blijkbaar niet.....read more
 
23-07-19 De nieuwe aangifte in de vennootschapsbelasting: complicaties bij wijziging afsluitdatum
De aangifte in de vennootschapsbelasting ziet er dit jaar behoorlijk ingewikkeld uit. Vooral de vakken voor de “Uiteenzetting van de winst” zijn nogal uitgedijd. Er zijn er nu acht in plaats van drie. Dat is mee het gevolg van een “antimisbruikbepaling” die deel uitmaakt van de regels over de inwerkingtreding van de hervorming van de vennootschapsbelasting. De gewone toelichting bij de aangifte volstaat daardoor zelfs niet meer: de fiscus zag zich verplicht speciaal een lijvige circulaire te wijden aan het onderwerp.....read more
 
04-07-19 Fiscus mag privéwoning betreden, maar krijgt geen vrijbrief van Grondwettelijk Hof
De controles van de fiscus ter plaatse, de zogenaamde fiscale visitaties, blijven controverse oproepen. Concreet rees de vraag of de bestaande procedure die de fiscus moet volgen om toegang te krijgen tot de privéwoning van de belastingplichtige, voldoende waarborgen biedt ter bescherming van fundamentele rechten zoals de privacy. Het Grondwettelijk Hof ziet geen echte problemen maar eist wel betekenisvolle waarborgen.....read more
 
website by webalive