nlfren
PRINT
SITEMAP | DISCLAIMER
Voorstelling   Vakgebieden   Lawyers   Coördinaten   Nieuws   Links   Algemene voorwaarden  
  Nieuwe BTW regels voor facturatie en verhuring van vervoermiddelen
 
Aandelen aan toonder verdwijnen
 
28/07/2005 - Onze regering beoogt de afschaffing van de effecten aan toonder. België is inderdaad één van de weinige Europese landen die de mogelijkheid tot uitgifte van aandelen aan toonder en de daarbij horende vrije overdraagbaarheid kent. Samen met de meerwaardevrijstelling op aandelen maakte dit gegeven ons land immens populair als dé vestigingsplaats bij uitstek voor de oprichting van holdings (samen met Luxemburg en Denemarken) en dit tot afgunst van onze buurlanden. Niettegenstaande dat het Belgisch holdingregime zeker geen windeieren heeft opgeleverd voor de Belgische schatkist, wil men nu de toonderstukken laten verdwijnen. In de wandelgangen van de regering droomde men reeds enige tijd luidop over de afschaffing van effecten aan toonder : zo koppelden de socialistische regeringsleden naar verluidt de afschaffing ervan aan de EBA, met als gevolg dat Minister Reynders reeds in 2003 liet verstaan dat het systeem in 2008 zou uitdoven. Kroniek van een aangekondigde dood.

Minister Didier Reynders (Financiën) en Minister Laurette Onkelinx (Justitie) hebben eind april aan de Ministerraad een voorontwerp van Wet voorgelegd, dat als doel heeft “het Belgisch recht inzake effecten te moderniseren, door de uitgifte en het gebruik van effecten aan toonder die gelden als roerende waarden af te schaffen”. Waarin het aspect van modernisering schuilt, is ons niet geheel duidelijk maar over hun opzet kan niet getwijfeld worden : alle effecten moeten nominatief worden!

De afschaffing van de anonimiteit van de effecten aan toonder zou geschieden door de omzetting ervan in zgn. “gedematerialiseerde” effecten (die noodzakelijkerwijze op een effectenrekening op naam gedeponeerd worden) of in effecten op naam (die worden geregistreerd in een effectenregister). Alle effecten aan toonder zijn geviseerd : het voorontwerp spreekt van “alle roerende waarden die in België zijn uitgegeven aan toonder, uitgegeven door privaatrechtelijke of publiekrechtelijke personen die recht kunnen geven op een aandeel in de winst of in het vermogen van de uitgever of die recht verlenen deel te nemen aan de werking van de uitgever”.

Elke vennootschap die aandelen aan toonder heeft uitgegeven zou evenwel over een royale tijdspanne beschikken om zich te regulariseren. Nadien komen er even royale boetes. De omzettingsperiode zou tot 2014 lopen voor de effecten aan toonder die uitgegeven zijn vóór de bekendmaking van de wet in het Belgisch Staatsblad. Men hoeft geen groot visionair te zijn om nu reeds te voorspellen dat de meeste omzettingen van bestaande toonderstukken dan ook zullen gebeuren in de tweede jaarhelft van 2013. Nochtans zal de sluwe belegger zijn toonderstukken tussen nu en 2014 gradueel afbouwen, in plaats van in één keer de volledige inhoud van zijn kluis zichtbaar te maken eind 2013. De ongelukkige spaarder zou dan wel eens indiciaire vragen over de herkomst van zijn toonderstukken kunnen krijgen, met alle gevolgen vandien.

Voor nieuwe emissies is men strenger : vanaf 1 januari 2008 zouden geen nieuwe effecten aan toonder meer kunnen uitgegeven worden. Vanaf die datum zouden de effecten aan toonder niet meer materieel afgeleverd worden. Bij financiële instrumenten is het nu reeds zo dat vele effecten gewoonweg niet meer materieel leverbaar zijn.


Vaarwel handgift ?
 
De afschaffing van de effecten aan toonder zal een kleine aardverschuiving in het KMO-landschap teweegbrengen. Naast enkele technische aanpassingen qua terminologie die zullen moeten worden doorgevoerd in het Wetboek van Vennootschappen en het Wetboek van Inkomstenbelastingen, zal men vooral weemoedig terugdenken aan de tijd dat  de vormvrije overdracht van aandelen aan toonder als een uitstekend planningsinstrument van de (kleine) familiale onderneming kon worden gebruikt. Toch zijn de aandelen aan toonder lang niet zo interessant als vaak wordt aangenomen.

De voordelen van de aandelen aan toonder liggen vooral op het fiscale vlak. Aandelen aan toonder kunnen belastingvrij bij handgift worden overgedragen aan de volgende generatie. Bij aandelen op naam of gedematerialiseerde effecten kan dit niet. Doordat de aandelen aan toonder verdwijnen, vrezen velen dat een einde zal komen aan de alom geprezen techniek van de handgift.

Vanaf 2014 zal het inderdaad niet meer mogelijk zijn om een handgift te verwezenlijk, gezien op dat ogenblik alle aandelen aan toonder dienen omgezet te zijn in gedematerialiseerde effecten of effecten op naam. Dit hoeft evenwel niet te betekenen dat er geen belastingvrije technieken meer zouden bestaan voor de overdracht van gedematerialiseerde aandelen of aandelen op naam.

Er dient een onderscheid te worden gemaakt tussen financiële instrumenten, zoals gedematerialiseerde effecten, en effecten op naam, zoals bijvoorbeeld aandelen van een BVBA. Effecten die als beleggingen op een effectenrekening staan, kunnen (nu ook reeds) via een bankgift worden overgemaakt. Een bankgift is de dynamische variante van de handgift, die eveneens van het belastingvrije regime kan genieten. Let wel : telkens er geen Belgische schenkingsrechten worden betaald, stelt artikel 7 van het Wetboek Successierechten dat de goederen die de erflater binnen de drie jaar vóór zijn overlijden heeft weggeschonken, geacht worden nog aanwezig te zijn in het patrimonium van de erflater (met heffing van de successierechten tot gevolg). Er is geen tegenbewijs mogelijk indien de handgift of de bankgift tijdens de drie jaar vóór het overlijden plaatsvond.

De voordelen van de aandelen aan toonder liggen vooral op het fiscale vlak. Aandelen aan toonder kunnen belastingvrij bij handgift worden overgedragen aan de volgende generatie. Bij aandelen op naam of gedematerialiseerde effecten kan dit niet. Doordat de aandelen aan toonder verdwijnen, vrezen velen dat een einde zal komen aan de alom geprezen techniek van de handgift.
Vanaf 2014 zal het inderdaad niet meer mogelijk zijn om een handgift te verwezenlijk, gezien op dat ogenblik alle aandelen aan toonder dienen omgezet te zijn in gedematerialiseerde effecten of effecten op naam. Dit hoeft evenwel niet te betekenen dat er geen belastingvrije technieken meer zouden bestaan voor de overdracht van gedematerialiseerde aandelen of aandelen op naam.
Er dient een onderscheid te worden gemaakt tussen financiële instrumenten, zoals gedematerialiseerde effecten, en effecten op naam, zoals bijvoorbeeld aandelen van een BVBA. Effecten die als beleggingen op een effectenrekening staan, kunnen (nu ook reeds) via een bankgift worden overgemaakt. Een bankgift is de dynamische variante van de handgift, die eveneens van het belastingvrije regime kan genieten. Let wel : telkens er geen Belgische schenkingsrechten worden betaald, stelt artikel 7 van het Wetboek Successierechten dat de goederen die de erflater binnen de drie jaar vóór zijn overlijden heeft weggeschonken, geacht worden nog aanwezig te zijn in het patrimonium van de erflater (met heffing van de successierechten tot gevolg). Er is geen tegenbewijs mogelijk indien de handgift of de bankgift tijdens de drie jaar vóór het overlijden plaatsvond.

Voor aandelen op naam van familiale vennootschappen bestaat er nog de mogelijkheid van de onrechtstreekse schenking. Dit kan verschillende vormen aannemen. Een onrechtstreekse schenking kan zich voltrekken door de inschrijving van de aandelen in het aandelenregister te wijzigen. Deze manier van schenken is echter niet vrij van alle risico. De fiscus houdt wel eens voor dat dergelijke schenkingen nietig zijn. Dit standpunt houdt in dat, eens de nietigheid is uitgesproken, de goederen geacht werden nooit het vermogen van de erflater te hebben verlaten, met alle gevolgen vandien voor de heffing van de successierechten. De fiscus heeft echter wel te kennen gegeven dat zij in de praktijk zal nalaten om de nietigheid in te roepen (Besl. 1 juli 1957, Rec. Gén. Enr. Not., nr. 20157, blz. 451.).

Een veiligere manier bestaat er in om een officieel verkoopscontract van aandelen op naam op te stellen, waarbij in een tweede overeenkomst de prijs wordt kwijtgescholden aan de koper. De kwijtschelding houdt een bevoordeling of schenking in. Op basis van het eerste contract (de verkoop) kan het aandelenregister gewijzigd worden.

De Vlaamse decreetgever is zich bewust van deze mogelijkheden en heeft de laatste jaren een waar charmeoffensief (en met succes) tegenover schenkingen gestart. Zo is er voor de schenking van roerende goederen een vlak tarief van 3% of 7% voorzien. Dit tarief kan nog verder worden teruggeschroefd naar 2% voor de schenking van aandelen, in volle eigendom of anderszins. Het grote voordeel van deze werkwijze is de rechtszekerheid, nl. éénmaal de schenkingsrechten betaald zijn, hoeven er nooit meer successierechten te worden betaald (ook niet bij een overlijden binnen de drie jaren).

Anderzijds hoeft de vererving van aandelen op zichzelf geen zware fiscale dobber te zijn. Artikel 60bis van het Wetboek Successierechten (Vlaams Gewest) voorziet in een vrijstelling van de vererving van aandelen of certificaten van aandelen van familiale ondernemingen. Addertje onder het gras is dat men o.m. dient te bewijzen dat minstens 50% van de aandelen aan de erflater toebehoorden en dit gedurende de laatste drie jaar van zijn leven. Voor aandelen op naam is dit geen enkel probleem. Het hoeft geen betoog dat dit voor aandelen aan toonder wel voor problemen kan zorgen, zeker wanneer men gedurende jaren de techniek van de zgn. “spookaandelen” heeft toegepast. Deze techniek bestaat erin om elk jaar om de algemene vergadering der aandeelhouders met zo weinig mogelijk aandelen te verschijnen om vervolgens bij een overlijden van één van de aandeelhouders te gaan beweren dat men niet weet waar de overige aandelen zijn. Dit type van vermogensplanningen is even waterdicht als sandalen en valt dan ook af te raden.

Een andere dubieuze techniek die samen met de aandelen aan toonder zal verdwijnen in de toekomst, is het verschuiven van toonderstukken van de ouders naar de bankkluis van de kinderen (al dan niet na het overlijden van de ouder). Het zal niet langer volstaan om aan te tonen dat men eigenaar is van een kluis of dat men de sleutel heeft van een kluis, maar men zal zwart op wit moeten kunnen bewijzen dat men eigenaar is van effecten. De rechtspreuk “bezit geldt als titel” zal men niet langer kunnen inroepen...


Aantoonbaar eigendomsbezit
 
Een ander voordeel van de aandelen aan toonder is de anonimiteit die deze met zich mee kunnen brengen. Terecht werd reeds de bedenking gemaakt dat deze anonimiteit de houder van de aandelen niet steeds even goed uitkomt. Bankinstellingen vragen in het kader van de witwaswetgeving steeds vaker het bewijs van de herkomst van de aandelen alvorens deze te betrekken in enige transacties (bijvoorbeeld indien deze zouden worden aangeboden in het kader van een fusie of een overdracht). Als de bezitter er dan toch in zou slagen om zijn aandelen verkocht te krijgen, zal het om dezelfde reden niet eenvoudig zijn om de verkoopprijs zonder meer te laten storten op een Belgische bankrekening (zeker niet wanneer het substantiële bedragen betreft).

Bovendien zal men bij aandelen op naam gemakkelijker kunnen aantonen dat men voldoet aan de KMO-definitie, waarbij meer dan 50% van de aandelen in handen van natuurlijke personen dienen te zijn. Een KMO is niet verplicht om pro rata temporis af te schrijven, kan genieten van gunstigere tarieven inzake investeringsaftrek, van de investeringsreserve, van het verlaagd opklimmend tarief in de vennootschapsbelasting (van 24,25 tot 34,5%) en tenslotte van het belastingkrediet. Kan men niet aantonen dat 50% van de aandelen in handen van natuurlijke personen is, dan kan men niet genieten van voormelde voordelen.


Verlaagde roerende voorheffing
 
Ook in de inkomstenbelasting zijn fiscaal interessante pistes die alleen maar open liggen voor aandelen op naam (of gedeponeerde toondereffecten). Zo bedraagt de bevrijdende roerende voorheffing op dividenduitkeringen slechts 15% wanneer het aandelen op naam betreft, terwijl dit bij aandelen aan toonder 25% bedraagt, oftewel een verschil van 10%.

De basisvoorwaarden die cumulatief voldaan moeten worden om dit verlaagd tarief in de roerende voorheffing te genieten, zijn de volgende :
- de aandelen moeten vanaf hun uitgifte ofwel op naam zijn ofwel in België in open bewaargeving gegeven;
- de aandelen dienen te zijn uitgegeven vanaf 1 januari 1994;
- ter vertegenwoordiging van maatschappelijk kapitaal;
- dat overeenstemt met inbrengen in geld.

Enkel aandelen op naam of aandelen die vanaf hun emissie in open bewaargeving werden gegeven, kunnen van het 15%-tarief gebruik maken. De eerste drie voorwaarden zullen in de toekomst gemakkelijk vervuld kunnen worden, enkel de vierde modaliteit kan hier en daar nog roet in het eten gooien. Vennootschappen waarbij inbrengen in natura (dus niet in geld) gebeuren, vallen niet onder de gunstregel.

Een korte berekening leert dat het voordeel aanzienlijk kan zijn. Wanneer een vennootschap 100 winst heeft, betaalt ze eerst 33 vennootschapsbelastingen. Er blijft 67 over om uit te keren aan de aandeelhouders als winst. Zijn het aandelen aan toonder, dan blijft er na de 25% roerende voorheffing slechts netto 50 over, terwijl er netto 57 overblijft bij aandelen op naam. Dit verschil kan nog oplopen in de mate dat de uitkerende vennootschap is onderworpen aan het verlaagd opklimmend tarief in de vennootschapsbelasting. Onnodig te vermelden dat er geen sociale zekerheidsbijdragen verschuldigd zijn op dividenduitkeringen.

Deze voorbeelden tonen aan dat de eerder aangehaalde weemoedigheid naar lang vervlogen tijden wel eens minder terecht kan zijn dan sommigen willen voorhouden. De aandelen aan toonder zouden wel eens snel vergeten kunnen zijn.


Aanloop naar een vermogensbelasting ?
 
Veel belastingplichtigen die hun vermogen naar België hebben gerepatrieerd, vrezen dat de EBA-wet slechts een lokmiddel was om nadien een algemene vermogensbelasting te kunnen invoeren. De afschaffing van toonderstukken zou inderdaad kunnen kaderen in snode plannen van de regering om een vermogenskadaster aan te leggen. Indien de overheid een algemene vermogensbelasting zou wensen in te voeren, zullen meerdere politieke partijen evenwel bereid moeten zijn om deze ambitie te steunen. Dit ruikt evenwel naar politieke zelfmoord. Meer kans op slagen heeft bijvoorbeeld een meerwaardebelasting op een zgn. aanmerkelijk belang (i.e. meer dan 25% aandelenparticipatie), zoals dit nu reeds bestaat voor meerwaarden gerealiseerd bij aandelenverkopen aan buitenlandse rechtspersonen. Het hoeft geen betoog dat wanneer alle aandelen op naam zullen zijn, zgn. binnenlandse “aanmerkelijk belang” transacties gemakkelijker opspoorbaar (lees: belastbaar) zouden zijn. Het zou evenwel bijzonder jammer zijn indien België bepaalde meerwaarden op aandelen zou gaan viseren, gezien we hierdoor onze status van “holdingland” samen met vele buitenlandse investeerders zouden verliezen.

Didier VAN LAERE, advocaat bij DE BROECK VAN LAERE VAN CAMP COOPMAN



28-04-17 "DEFINITIEF" STANDPUNT VAN VLABEL OVER DE MAATSCHAP
Op 26 april jl. heeft Vlabel een “definitief” standpunt (nr. 15004) ingenomen over maatschappen die geldbeleggingen en/of een effectenportefeuille aanhouden en waarvan de deelbewijzen onder voorbehoud van vruchtgebruik voor een Nederlandse notaris worden geschonken. Hieronder treft u de visie van Vlabel.....lees meer
 
07-04-17 Tax shelter film: Corsan-gedupeerden kunnen rekenen op begrip van fiscus
Wie het tax shelter-voordeel aan zijn neus voorbij ziet gaan omdat de productiemaatschappij niet aan zijn verplichtingen voldoet en dus niet aan de nodige attesten geraakt, zal in de meeste gevallen de fiscale schade kunnen beperken.....lees meer
 
06-04-17 Betalingen aan belastingparadijzen: ruimere aangifteplicht voor betalingen vanaf 14 juli 2016
Samen met de aangifte vennootschapsbelasting moet ook aangifte gedaan worden van alle betalingen die men tijdens het belastbaar tijdperk gedaan heeft aan een “belastingparadijs” (als de drempel van 100.000 euro aan dergelijke betalingen overschreden wordt). ....lees meer
 
05-04-17 Fiscale cijfers voor 2017 (II)
Omdat verschillende geďndexeerde bedragen dit jaar pas laat gepubliceerd zijn, volgt hieronder een aanvulling op ons eerste overzicht van de fiscale cijfers voor 2017 (zie ons artikel “Fiscale cijfers voor 2017”). ....lees meer
 
website door webalive