nlfren
PRINT
SITEMAP | DISCLAIMER
Présentation   Domaines d'activités   Lawyers   Coordonnées   Nouvelles   Jobs   Conditions générales  
“Non bis in idem” onder druk: toch dubbele straf mogelijk?
 
Het Europese Mensenrechtenhof lijkt het fundamentele verbod op dubbele bestraffing (“non bis in idem”) af te zwakken. In een Noorse zaak heeft het Hof geen moeite met het feit dat zowel een fiscale als een strafrechtelijke sanctie opgelegd wordt voor dezelfde fraude. Nochtans ging iedereen ervan uit dat dat niet kan. Zet het Hof zijn eigen rechtspraak op zijn kop?

Het is een fundamenteel principe dat niemand twee maal bestraft kan worden voor dezelfde feiten. Die regel hoort thuis in het strafrecht en is dus eigenlijk niet van toepassing in de fiscaliteit. Maar zware fiscale sancties worden verondersteld een strafrechtelijk karakter te hebben. Dus “non bis in idem” belet wel degelijk dat de fiscus een (hoge) administratieve boete of belastingverhoging oplegt terwijl de belastingplichtige ook nog eens door de strafrechter veroordeeld wordt wegens fiscale fraude.

Fiscale en strafrechtelijke sanctie gaan niet samen

Bovendien wordt het principe “non bis in idem” traditioneel erg ruim ingevuld. Zo wordt het ook toegepast op samenhangende feiten. Er is ooit beslist dat een veroordeling voor ontdoken personenbelasting niet meer kan als er al een veroordeling voor BTW-fraude uitgesproken is, omdat beide deel uitmaakten van hetzelfde fraudemechanisme en de ene fraude niet mogelijk geweest zou zijn zonder de andere.

Daarom komt het nieuwste arrest van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) als een verrassing. Het geschil betrof een Noorse zaak van grootschalige belastingfraude. De twee fraudeurs hadden eerst een fiscale boete gekregen en waren kort daarna nog eens veroordeeld tot een gevangenisstraf voor diezelfde fraude. Op het eerste gezicht maakt dat een duidelijke schending uit van het beginsel “non bis in idem”. De belastingplichtigen hoopten dan ook gelijk te krijgen van het Europese Hof.

.. tenzij één samenhangend systeem

Maar dat Hof ziet geen schending van het beginsel. Er is volgens het Hof geen probleem als beide procedures en sancties deel uitmaken van één samenhangend systeem. Eigenlijk is er dan slechts één procedure en één sanctie maar dan met twee onderdelen als het ware. In Noorwegen is dat blijkbaar het geval.

De vraag is of daarmee de weg wagenwijd open ligt naar een dubbele bestraffing van fiscale fraude: door de fiscus (met administratieve boetes) en door de strafrechter. In elk geval betrof de Noorse zaak een vrij specifiek geval. Zo had de strafrechter expliciet rekening gehouden met de reeds opgelegde fiscale boete om zijn strafmaat te bepalen. En omgekeerd had de fiscus doelbewust een vrij lichte boete opgelegd om alle ruimte te laten voor de verdere afhandeling van de zaak langs strafrechtelijke weg. Bovendien betrof het een van de grootste fraudezaken uit de Noorse geschiedenis, zodat het Hof wellicht niet geneigd was tot veel inschikkelijkheid.

Eerder dan een breuk met de traditionele opvattingen over “non bis in idem” moet dit arrest dan ook opgevat worden als een aansporing om de fiscale en strafrechtelijke procedures beter op elkaar af te stemmen. Daar is binnenkort volop gelegenheid toe, want de Belgische “una via”-wet (die een concretisering van het beginsel “non bis in idem” inhoudt) moet nog altijd aangepast worden na een gedeeltelijke vernietiging door het Grondwettelijk Hof.

Bron: arrest van het EHRM van 15 november 2016, A en B vs. Noorwegen



23-03-18 Internationale gegevensuitwisseling en fiscale regularisatie (CPR)
Heel wat Belgische ingezetenen die nog rekeningen in het buitenland aanhouden, zijn zeer onlangs in het vizier gekomen van de Belgische fiscus, ....lire la suite
 
26-02-18 Vergoedingen voor reiskosten krijgen nieuw fiscaal regime
Werknemers die een dienstreis maken, kunnen een belastingvrije onkostenvergoeding van 16,73 euro krijgen. Dat is minder dan voorheen. Maar wie tijdens een dienstreis moet overnachten, kan 125,50 euro per nacht krijgen. Dat is dan weer een stuk meer dan voorheen.....lire la suite
 
26-02-18 Fiscale cijfers voor 2018
In de eerste maanden van het jaar publiceert de fiscus traditioneel de nieuwe fiscale cijfers als die geïndexeerd of op een andere manier aangepast moeten worden. Hieronder brengen we de belangrijkste cijfers uit de diverse berichten in het Staatsblad, op de website van de fiscus of uit circulaires voor u samen.....lire la suite
 
15-02-18 De impact van de hervorming van de vennootschapsbelasting op grote vennootschappen
In een vorige bijdrage hebben we de impact geschetst van de hervorming van de vennootschapsbelasting op kleine vennootschappen (zie ons artikel “Hervorming vennootschapsbelasting: wat verandert er op 1 januari 2018?”). ....lire la suite
 
site web par webalive