nlfren
PRINT
SITEMAP | DISCLAIMER
About Us   Practice Areas   Lawyers   Co-ordinates   News   Jobs   General conditions  
“Non bis in idem” onder druk: toch dubbele straf mogelijk?
 
Het Europese Mensenrechtenhof lijkt het fundamentele verbod op dubbele bestraffing (“non bis in idem”) af te zwakken. In een Noorse zaak heeft het Hof geen moeite met het feit dat zowel een fiscale als een strafrechtelijke sanctie opgelegd wordt voor dezelfde fraude. Nochtans ging iedereen ervan uit dat dat niet kan. Zet het Hof zijn eigen rechtspraak op zijn kop?

Het is een fundamenteel principe dat niemand twee maal bestraft kan worden voor dezelfde feiten. Die regel hoort thuis in het strafrecht en is dus eigenlijk niet van toepassing in de fiscaliteit. Maar zware fiscale sancties worden verondersteld een strafrechtelijk karakter te hebben. Dus “non bis in idem” belet wel degelijk dat de fiscus een (hoge) administratieve boete of belastingverhoging oplegt terwijl de belastingplichtige ook nog eens door de strafrechter veroordeeld wordt wegens fiscale fraude.

Fiscale en strafrechtelijke sanctie gaan niet samen

Bovendien wordt het principe “non bis in idem” traditioneel erg ruim ingevuld. Zo wordt het ook toegepast op samenhangende feiten. Er is ooit beslist dat een veroordeling voor ontdoken personenbelasting niet meer kan als er al een veroordeling voor BTW-fraude uitgesproken is, omdat beide deel uitmaakten van hetzelfde fraudemechanisme en de ene fraude niet mogelijk geweest zou zijn zonder de andere.

Daarom komt het nieuwste arrest van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) als een verrassing. Het geschil betrof een Noorse zaak van grootschalige belastingfraude. De twee fraudeurs hadden eerst een fiscale boete gekregen en waren kort daarna nog eens veroordeeld tot een gevangenisstraf voor diezelfde fraude. Op het eerste gezicht maakt dat een duidelijke schending uit van het beginsel “non bis in idem”. De belastingplichtigen hoopten dan ook gelijk te krijgen van het Europese Hof.

.. tenzij één samenhangend systeem

Maar dat Hof ziet geen schending van het beginsel. Er is volgens het Hof geen probleem als beide procedures en sancties deel uitmaken van één samenhangend systeem. Eigenlijk is er dan slechts één procedure en één sanctie maar dan met twee onderdelen als het ware. In Noorwegen is dat blijkbaar het geval.

De vraag is of daarmee de weg wagenwijd open ligt naar een dubbele bestraffing van fiscale fraude: door de fiscus (met administratieve boetes) en door de strafrechter. In elk geval betrof de Noorse zaak een vrij specifiek geval. Zo had de strafrechter expliciet rekening gehouden met de reeds opgelegde fiscale boete om zijn strafmaat te bepalen. En omgekeerd had de fiscus doelbewust een vrij lichte boete opgelegd om alle ruimte te laten voor de verdere afhandeling van de zaak langs strafrechtelijke weg. Bovendien betrof het een van de grootste fraudezaken uit de Noorse geschiedenis, zodat het Hof wellicht niet geneigd was tot veel inschikkelijkheid.

Eerder dan een breuk met de traditionele opvattingen over “non bis in idem” moet dit arrest dan ook opgevat worden als een aansporing om de fiscale en strafrechtelijke procedures beter op elkaar af te stemmen. Daar is binnenkort volop gelegenheid toe, want de Belgische “una via”-wet (die een concretisering van het beginsel “non bis in idem” inhoudt) moet nog altijd aangepast worden na een gedeeltelijke vernietiging door het Grondwettelijk Hof.

Bron: arrest van het EHRM van 15 november 2016, A en B vs. Noorwegen



18-04-19 “Strafheffing” afgeschaft: geen aanslag van 5% meer bij te lage bezoldiging bedrijfsleider
Vrij onverwacht is in de Kamer een wetsvoorstel goedgekeurd dat komaf maakt met de afzonderlijke aanslag van 5% die sinds de hervorming van de vennootschapsbelasting opgelegd wordt als een vennootschap geen 45.000 euro uitbetaalt aan haar bedrijfsleider. De afschaffing van de bijzondere heffing gebeurt met terugwerkende kracht.....read more
 
05-04-19 Van NEDC naar WLTP: geen fiscaal nadeel
De officiële CO2-uitstoot van nieuwe automodellen wordt tegenwoordig gemeten volgens een nieuwe testprocedure: WLTP (Worldwide Harmonised Light vehicle Test Procedure). Die vervangt de oude NEDC-norm (New European Driving Cycle). De nieuwe testcyclus is strenger, wat betekent dat in de meeste gevallen de gemeten uitstoot hoger zal uitvallen. Eenzelfde auto zal dus (meestal) méér uitstoten volgens de nieuwe dan volgens de oude norm. Gemiddeld blijkbaar 20% meer.....read more
 
03-04-19 Toch geen 100% aftrek voor opendeurdagen?
Kosten voor catering zijn niet volledig aftrekbaar, kosten voor reclame wel. Maar wat dan met catering die bedoeld is om reclame te maken, zoals op een opendeurdag of een vergelijkbaar evenement? Als reclame maken de hoofdzaak is, dan kunnen we een 100% aftrek van de cateringkosten toestaan, liet de minister twee jaar geleden weten. Maar het Hof van Cassatie blijkt daar nu anders over te denken.....read more
 
18-03-19 Landbouw krijgt primeur: achterwaartse verliesaftrek
Ook België voert nu een systeem in van “carry back” van verliezen. Maar dan alleen voor de landbouwsector. De maatregel is bedoeld om de gevolgen van de klimaatopwarming voor de boeren te verzachten.....read more
 
website by webalive