nlfren
PRINT
SITEMAP | DISCLAIMER
About Us   Practice Areas   Lawyers   Co-ordinates   News   Jobs  
“Non bis in idem” onder druk: toch dubbele straf mogelijk?
 
Het Europese Mensenrechtenhof lijkt het fundamentele verbod op dubbele bestraffing (“non bis in idem”) af te zwakken. In een Noorse zaak heeft het Hof geen moeite met het feit dat zowel een fiscale als een strafrechtelijke sanctie opgelegd wordt voor dezelfde fraude. Nochtans ging iedereen ervan uit dat dat niet kan. Zet het Hof zijn eigen rechtspraak op zijn kop?

Het is een fundamenteel principe dat niemand twee maal bestraft kan worden voor dezelfde feiten. Die regel hoort thuis in het strafrecht en is dus eigenlijk niet van toepassing in de fiscaliteit. Maar zware fiscale sancties worden verondersteld een strafrechtelijk karakter te hebben. Dus “non bis in idem” belet wel degelijk dat de fiscus een (hoge) administratieve boete of belastingverhoging oplegt terwijl de belastingplichtige ook nog eens door de strafrechter veroordeeld wordt wegens fiscale fraude.

Fiscale en strafrechtelijke sanctie gaan niet samen

Bovendien wordt het principe “non bis in idem” traditioneel erg ruim ingevuld. Zo wordt het ook toegepast op samenhangende feiten. Er is ooit beslist dat een veroordeling voor ontdoken personenbelasting niet meer kan als er al een veroordeling voor BTW-fraude uitgesproken is, omdat beide deel uitmaakten van hetzelfde fraudemechanisme en de ene fraude niet mogelijk geweest zou zijn zonder de andere.

Daarom komt het nieuwste arrest van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) als een verrassing. Het geschil betrof een Noorse zaak van grootschalige belastingfraude. De twee fraudeurs hadden eerst een fiscale boete gekregen en waren kort daarna nog eens veroordeeld tot een gevangenisstraf voor diezelfde fraude. Op het eerste gezicht maakt dat een duidelijke schending uit van het beginsel “non bis in idem”. De belastingplichtigen hoopten dan ook gelijk te krijgen van het Europese Hof.

.. tenzij één samenhangend systeem

Maar dat Hof ziet geen schending van het beginsel. Er is volgens het Hof geen probleem als beide procedures en sancties deel uitmaken van één samenhangend systeem. Eigenlijk is er dan slechts één procedure en één sanctie maar dan met twee onderdelen als het ware. In Noorwegen is dat blijkbaar het geval.

De vraag is of daarmee de weg wagenwijd open ligt naar een dubbele bestraffing van fiscale fraude: door de fiscus (met administratieve boetes) en door de strafrechter. In elk geval betrof de Noorse zaak een vrij specifiek geval. Zo had de strafrechter expliciet rekening gehouden met de reeds opgelegde fiscale boete om zijn strafmaat te bepalen. En omgekeerd had de fiscus doelbewust een vrij lichte boete opgelegd om alle ruimte te laten voor de verdere afhandeling van de zaak langs strafrechtelijke weg. Bovendien betrof het een van de grootste fraudezaken uit de Noorse geschiedenis, zodat het Hof wellicht niet geneigd was tot veel inschikkelijkheid.

Eerder dan een breuk met de traditionele opvattingen over “non bis in idem” moet dit arrest dan ook opgevat worden als een aansporing om de fiscale en strafrechtelijke procedures beter op elkaar af te stemmen. Daar is binnenkort volop gelegenheid toe, want de Belgische “una via”-wet (die een concretisering van het beginsel “non bis in idem” inhoudt) moet nog altijd aangepast worden na een gedeeltelijke vernietiging door het Grondwettelijk Hof.

Bron: arrest van het EHRM van 15 november 2016, A en B vs. Noorwegen



02-12-19 Fiscus scoort overwinning in discussie over visitaties
De vraag hoe ver de fiscus mag gaan bij een controle ter plaatse, leidt al jaren tot verhitte debatten. De laatste jaren spitst de discussie zich meer en meer toe op digitale gegevens. Mag de fiscus zomaar alle data op de computer van de belastingplichtige bekijken? Of zelfs kopiëren? Het Hof van Beroep te Brussel heeft daar blijkbaar weinig moeite mee. En opmerkelijk genoeg gebeurt dat in een zaak waarin de rechtbank van eerste aanleg de fiscus nog teruggefloten had.....read more
 
25-11-19 Forfaitaire voordelen van alle aard: en de werkelijkheid?
Dat er een wettelijk forfait bestaat om een voordeel in natura te waarderen, wil nog niet zeggen dat dit forfait dwingend van toepassing is. Als een belastingplichtige in ruil voor het voordeel een vergoeding betaalt die overeenstemt met de werkelijke waarde van het voordeel, dan is er geen sprake meer van een belastbaar voordeel, en blijft er dus ook niets meer over om te belasten. Ook al ligt de vergoeding lager dan het wettelijke forfait. Zo oordeelt het Hof van Beroep te Antwerpen. Als die conclusie veralgemeend zou kunnen worden, opent dit arrest veel mogelijkheden…....read more
 
25-11-19 Vereffende vennootschap: fiscus kan nieuwe aanslag vestigen op naam van vereffenaar
Als de fiscus een aanslag vestigt op naam van een vereffende vennootschap, is die aanslag eigenlijk ongeldig. Tot nu toe had de fiscus weinig mogelijkheden om dat recht te zetten. Maar de wet is nu aangepast om de fiscus de kans te bieden alsnog een geldige aanslag te vestigen.....read more
 
12-11-19 Valse hybrides: eindelijk duidelijkheid (min of meer)
Zogenaamde “valse” hybride auto’s worden vanaf volgend jaar fiscaal behandeld als een overeenstemmend model zonder hybride technologie. Bijna twee jaar na de aankondiging van de maatregel weten we nu wat een “overeenstemmend” model is. Althans in theorie. In de praktijk zal het wachten zijn op de lijst die de fiscus binnenkort publiceert.....read more
 
website by webalive