nlfren
PRINT
SITEMAP | DISCLAIMER
Voorstelling   Vakgebieden   Advocaten   Coördinaten   Nieuws   Jobs   Algemene voorwaarden  
Mag fiscus vragen om stukken op te sturen?
 
Als de fiscus stukken wil inzien, moet hij daarvoor tot bij de belastingplichtige komen. Hij mag  de belastingplichtige dus niet onder druk zetten om een kopie op te sturen. Het Hof van Cassatie past de wet letterlijk toe maar zegt er niet bij wat de gevolgen zijn als de fiscus op dergelijke manier onwettig handelt...

De fiscus heeft - logischerwijs - het recht om, met het oog op een controle, alle stukken in te zien die nodig zijn om het belastbaar inkomen vast te stellen. Maar volgens de letterlijke wettekst moet de fiscus daarvoor langsgaan bij de belastingplichtige. Artikel 315 WIB 1992 spreekt immers van het voorleggen van boeken en bescheiden aan de fiscus “zonder verplaatsing”. Voor alle duidelijkheid: dat wil zeggen dat de belastingplichtige zich niet hoeft te verplaatsen. De fiscus mag die stukken eventueel meenemen (artikel 315ter WIB 1992), maar zelfs daarvoor moet hij eerst ter plaatse gekomen zijn bij de belastingplichtige. Het is dus niet de bedoeling dat de controlerende ambtenaar op zijn kantoor blijft en aan de belastingplichtige vraagt om de stukken op te sturen of te komen brengen.

Wet is duidelijk

In de praktijk gebeurt dat laatste nochtans heel frequent. De fiscus zelf vindt niet dat hij daarmee de wet overtreedt.  De wet mag dan wel spreken van een controle ter plaatse, maar er is niets op tegen, vindt de fiscus, dat een ambtenaar aan de belastingplichtige vraagt om stukken op te sturen of te brengen. Als de belastingplichtige daarmee instemt, wat is dan het probleem? De fiscus vindt bovendien dat de belastingplichtige er alleen maar voordeel bij heeft als de ambtenaar vraagt om de stukken op te sturen. De controle zal vlugger afgehandeld zijn. En menig belastingplichtige zal veel liever een kopietje van één document opsturen dan de fiscus thuis of op de firma te laten rondsnuffelen in zijn papieren. Bovendien heeft de fiscus ook de algemene bevoegdheid om alle inlichtingen te vragen die nodig zijn om de fiscale toestand van de belastingplichtige te onderzoeken. En in dat geval moet de belastingplichtige schriftelijk alle inlichtingen verstrekken (artikel 316 WIB 1992). Als die inlichtingen nu toevallig in een bepaald stuk staan, en de fiscus vraagt om dat stuk op te sturen, wat is dan het verschil? Zo redeneert de fiscus toch vaak.

Toch blijft een dergelijk verzoek een beetje balanceren op de rand van het wettelijke. Het Hof van Cassatie heeft dan ook onlangs de puntjes op de i gezet. En de fiscus krijgt ongelijk.

Geen dwang

Het uitgangspunt van de fiscus is nochtans juist. Er is niets op tegen dat de fiscus, in plaats van ter plaatse te komen, aan de belastingplichtige vraagt om de stukken op te sturen. Maar - zo waarschuwt het Hof - de fiscus mag de belastingplichtige op geen enkele manier onder druk zetten. Aangezien er over het opsturen van stukken niets in de wet staat, mag de belastingplichtige daartoe zeker niet gedwongen worden. En concreet zegt het Hof dat dreigen met sancties gelijk staat aan een dergelijke ongeoorloofde dwang.

In de zaak waarover het ging, stond in de brief waarin de fiscus vroeg om de stukken op te sturen, dat bij weigering om de gevraagde inlichtingen te verstrekken, de aanslag ambtshalve gevestigd zou worden en dat ook boetes of belastingverhogingen opgelegd konden worden. Volgens het Hof van Cassatie komt dat neer op het dreigen met sancties en dus het opsturen van stukken onder dwang. Bovendien acht het Hof alleen artikel 315 WIB 1992 van toepassing, niet artikel 316. Impliciet zegt het Hof daarmee dat de fiscus de beperkingen die artikel 315 oplegt bij een vraag om stukken voor te leggen (“zonder verplaatsing”), niet kan omzeilen door een beroep te doen op het algemene artikel 316.

De handelswijze van de fiscus was dan ook verkeerd. De informatie die de fiscus via die stukken vergaard heeft, is onwettig verkregen, besluit het Hof van Cassatie.

Aanslag niet nietig?

Of daarmee ook de aanslag die op die informatie gebaseerd is, nietig is, is een andere vraag. Het Hof van Cassatie spreekt zich daar niet over uit. Maar het Hof van Beroep te Gent heeft dat onlangs wel gedaan. 

Het Gentse Hof verwijst naar het standpunt van het Hof van Cassatie en besluit dat de fiscus de informatie onwettig verkregen heeft door te “dreigen” met sancties als de belastingplichtige de stukken niet zou opsturen. Maar die onwettigheid heeft geen gevolgen. De fiscus heeft geen informatie in handen gekregen die anders verborgen gebleven zou zijn voor hem. Want de fiscus had hoe dan ook het recht om de stukken ter plaatse te komen inkijken. Het zou dan ook te ver gaan om de aanslag nietig te verklaren, concludeert het Gentse Hof.

Of andere rechtbanken of hoven even vergoelijkend zouden doen over onrechtmatig handelen van de fiscus, blijft voorlopig afwachten.

Voor de praktijk is het ook van belang dat de fiscus vaak telefonisch vraagt om stukken op te sturen. Ook in dat geval mag de fiscus niet suggereren dat de belastingplichtige verplicht zou zijn de stukken op te sturen, en mag hij niet dreigen met sancties of een dreigende toon aanslaan in het algemeen. Het punt is dan natuurlijk dat zoiets achteraf moeilijk te bewijzen valt.

Bron: arrest van het Hof van Cassatie van 21 november 2014 en van het Hof van Beroep te Gent van 24 februari 2015



03-11-17 Ook managementvennootschap mag winst maken
De fiscus staat vaak wantrouwig tegenover de oprichting van een managementvennootschap. In een recent geval dacht de fiscus daar alle reden toe te hebben.....lees meer
 
02-11-17 Boete voor BTW én directe belastingen: “non bis in idem” niet geschonden
Het Hof van Cassatie brengt een belangrijke nuance aan op het beginsel “non bis in idem”.....lees meer
 
30-10-17 Fiscus mag niet vrij rondsnuffelen in beroepslokalen, of misschien toch wel?
De belastingplichtige zou op grond van artikel 319 WIB 92 de fiscus bij een controle “vrije toegang (moeten) verschaffen” tot de beroepslokalen en alle papieren die zich daar bevinden.....lees meer
 
26-10-17 Een verlaging en vereenvoudiging van belastingen op voordelen alle aard werknemers!
Het Persbericht van 25 oktober 2017 van Minister van Financiën Johan Van Overtveldt bevestigt de modernisering maar nog belangrijker de vereenvoudiging van de belastingen op de voordelen die door de werkgever worden toegekend aan de werknemers.....lees meer
 
website door webalive